Έχετε νιώσει ποτέ ότι είστε “ξένο σώμα” σε μια παρέα, στη δουλειά ή στην κοινωνία; Συμβαίνει συχνά. Όταν νιώθουμε ότι δεν μας χωράνε τα καλούπια γύρω μας, ή όταν έχουμε πληγωθεί από την απόρριψη στο παρελθόν, ενεργοποιείται ένας πολύ ισχυρός ψυχολογικός μηχανισμός: Απορρίπτουμε εμείς, πριν προλάβουν να μας απορρίψουν εκείνοι.
Αυτή η στάση ονομάζεται Αντί-ταυτότητα. Είναι η προσπάθειά μας να ορίσουμε ποιοι είμαστε, όχι με βάση του τι αγαπάμε, αλλά με βάση του τι πολεμάμε.
Η Υιοθέτηση της Περσόνας: Η Πανοπλία
Στην ουσία, το άτομο υιοθετεί μια Περσόνα. Φοράει ένα συγκεκριμένο στυλ συμπεριφοράς —συχνά ειρωνικό, απόμακρο ή επιδεικτικά “διαφορετικό”— για να προστατεύσει τον εσωτερικό του εαυτό.
Είναι σαν να φοράς μια στολή που λέει: “Δεν με νοιάζει η γνώμη σας, γιατί εγώ είμαι κάτι άλλο”. Αυτή η περσόνα όμως, ενώ ξεκινά ως προστασία, καταλήγει να γίνεται ένας ρόλος που το άτομο φοβάται να βγάλει, μήπως και φανεί η ανάγκη του για αποδοχή.
Η Αυτοεκπληρούμενη Προφητεία: Το τείχος που χτίζουμε μόνοι μας
Εδώ είναι το σημείο που τα πράγματα δυσκολεύουν. Όταν απορρίπτουμε τα πάντα “από θέση”, γινόμαστε απόμακροι ή κυνικοί με τους γύρω μας.
Τι συμβαίνει τότε;
* Οι άλλοι εισπράττουν την απόσταση ή την κριτική μας και αρχίζουν να απομακρύνονται.
* Εμείς, βλέποντας την απομάκρυνσή τους, σκεφτόμαστε: “Είδατε; Το ήξερα ότι δεν με δέχονται, το ήξερα ότι δεν ταιριάζω!”
Είναι ένας φαύλος κύκλος. Η άμυνα που χτίσαμε για να μην ξαναπονέσουμε, είναι ακριβώς αυτή που μας οδηγεί στην απομόνωση. Προκαλούμε αυτό που φοβόμαστε, για να επιβεβαιώσουμε ότι είχαμε δίκιο.
Πώς σπάει ο κύκλος;
Το να βγούμε από αυτή την παγίδα δεν σημαίνει να γίνουμε «ίδιοι με όλους». Σημαίνει να βρούμε την εσωτερική μας ασφάλεια.
* Αναγνωρίστε την Περσόνα: Ρωτήστε τον εαυτό σας: «Απορρίπτω αυτή την κατάσταση επειδή όντως δεν μου αρέσει, ή επειδή φοβάμαι ότι αν προσπαθήσω να μπω σε αυτήν θα απορριφθώ;»
* Από την Αντιδραστικότητα στην Αυθεντικότητα: Η πραγματική ελευθερία δεν είναι να κάνεις το αντίθετο από τους πολλούς. Είναι να μπορείς να κάνεις αυτό που σου ταιριάζει, ακόμα κι αν τυχαίνει να είναι “κανονικό”.
* Ρισκάρετε την ευαλωτότητα: Η σύνδεση με τους άλλους απαιτεί να αφήσουμε την πανοπλία της “αντί-ταυτότητας”. Είναι τρομακτικό, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να νιώσουμε ότι μας αποδέχονται για αυτό που είμαστε και όχι για τον ρόλο που παίζουμε.
Επίλογος
Η ανάγκη μας να ανήκουμε κάπου είναι ανθρώπινη και δεν μας κάνει λιγότερο ξεχωριστούς. Μην αφήνετε την άμυνά σας να γίνει η φυλακή σας. Η πραγματική επανάσταση δεν είναι να είσαι “κόντρα σε όλα”, αλλά να είσαι ο εαυτός σου χωρίς να χρειάζεται να απολογείσαι ή να κρύβεσαι πίσω από ρόλους.
